بازی چهم مروختا (Chehm Morookhta)؛ معرفی بازی قایمباشک سنتی قشم
بازی چهم مروختا چیست؟
چهم مروختا (Chehm Morookhta) یکی از بازیهای گروهی و قدیمی جزیره قشم است که بر پایه پنهان شدن، سرعت عمل و فرار از گرگ بازی انجام میشود.
این بازی شباهت زیادی به قایمباشک دارد و در گذشته یکی از سرگرمیهای رایج کودکان و نوجوانان در محلهها و فضاهای باز بوده است.
در گویش محلی:
- چهم (Chehm) به معنی چشم است و در بعضی مناطق به صورت چم (Chem) نیز گفته میشود.
- مروختا (Morookhta) به معنی بستن است.
نام بازی نیز به بستن چشمهای بازیکن انتخابشده برای پیدا کردن دیگران اشاره دارد.
مشخصات بازی چهم مروختا
- نام بازی: چهم مروختا (Chehm Morookhta)
- نوع بازی: گروهی
- تعداد بازیکنان: نامحدود (به شرطی که باعث شلوغی بیش از حد نشود)
- سن بازیکنان: مناسب برای کودکان و نوجوانان
- وسایل مورد نیاز: ندارد
- محل بازی: فضای باز، کوچه، محله و محیطهای مناسب
هدف بازی چهم مروختا
هدف اصلی این بازی، افزایش مهارتهای حرکتی و ذهنی بازیکنان است.
مهمترین مهارتهایی که در این بازی تقویت میشوند عبارتاند از:
- افزایش چابکی
- تقویت سرعت انتقال و واکنش
- بالا بردن هوشیاری
- تقویت مهارت فرار و پنهان شدن
- افزایش دقت در تشخیص موقعیت
روش انتخاب گرگ در بازی چهم مروختا
در ابتدای بازی، بازیکنان دور هم جمع میشوند و یک نفر برای انتخاب گرگ مشخص میشود.
برای تعیین گرگ، شعر معروف محلی خوانده میشود:
«ده، بیست، سی، چهل، پنجاه، شصت، هفتاد، هشتاد، نود، صد
رفیق من حاضر باش، اگر خوابی بیدار باش»
همزمان با خواندن شعر، هر کلمه با اشاره انگشت به یکی از بازیکنان اختصاص داده میشود.
بازیکنی که آخرین کلمه شعر به او برسد، به عنوان گرگ بازی انتخاب میشود.
قوانین و روش انجام بازی چهم مروختا
پس از مشخص شدن گرگ، او باید رو به دیوار بایستد یا در فضای باز، چشمهای خود را ببندد و دستهایش را روی چشمهایش قرار دهد تا دیگر بازیکنان را نبیند.
در همین زمان، سایر بازیکنان خود را در نقاط مختلف پنهان میکنند و از دسترس گرگ دور میشوند.
پس از آماده شدن بازیکنان، گرگ با گفتن کلمه:
هوت
آمادگی خود را اعلام میکند.
بازیکنان نیز با همان کلمه پاسخ میدهند تا مشخص شود آماده هستند.
سپس گرگ شروع به جستوجو میکند و باید بازیکنان پنهانشده را پیدا کند.
نحوه برنده شدن در بازی چهم مروختا
اگر گرگ بتواند یکی از بازیکنان را پیدا کند و پیش از رسیدن او به محل مشخصشده، وی را لمس کند، آن بازیکن در موقعیت بازنده قرار میگیرد و بازی ادامه پیدا میکند.
بازیکنان باید با سرعت و هوشیاری تلاش کنند:
- خود را پنهان نگه دارند.
- زمان مناسب برای حرکت را تشخیص دهند.
- پیش از رسیدن گرگ به محل امن برسند.
نقش سرعت و هوشیاری در بازی چهم مروختا
این بازی فقط به پنهان شدن محدود نمیشود؛ بازیکنان باید دائم شرایط را بررسی کنند و بهترین زمان را برای حرکت انتخاب نمایند.
گرگ نیز باید با دقت محیط را بررسی کند و مسیرهای احتمالی پنهان شدن بازیکنان را حدس بزند.
به همین دلیل، چهم مروختا ترکیبی از:
- سرعت
- تمرکز
- تصمیمگیری سریع
- مهارت حرکتی
است.
اهمیت فرهنگی بازی چهم مروختا
بازیهای محلی مانند چهم مروختا بخشی از فرهنگ شفاهی و سنتهای اجتماعی مردم قشم هستند.
این بازیها بدون نیاز به ابزار خاص، باعث ایجاد ارتباط میان کودکان و نوجوانان میشدند و نقش مهمی در آموزش همکاری، رقابت سالم و فعالیت بدنی داشتند.
جمعبندی
بازی چهم مروختا (Chehm Morookhta) یکی از بازیهای سنتی و جذاب قشم است که با سادهترین امکانات، یعنی تنها حضور بازیکنان، اجرا میشود.
این بازی نمونهای از سرگرمیهای قدیمی جنوب ایران است که در کنار ایجاد هیجان، مهارتهایی مانند چابکی، سرعت عمل و هوشیاری را تقویت میکند.
سوالات متداول درباره بازی چهم مروختا
بازی چهم مروختا چیست؟
چهم مروختا یک بازی گروهی سنتی قشم است که در آن یک نفر به عنوان گرگ انتخاب میشود و دیگر بازیکنان باید خود را پنهان کنند.
معنی چهم مروختا چیست؟
چهم به معنی چشم و مروختا به معنی بستن است. این نام به بسته بودن چشم گرگ در ابتدای بازی اشاره دارد.
بازی چهم مروختا به چه وسایلی نیاز دارد؟
این بازی هیچ وسیلهای نیاز ندارد و فقط با حضور چند بازیکن در فضای مناسب انجام میشود.
چند نفر میتوانند بازی چهم مروختا را انجام دهند؟
تعداد بازیکنان محدود نیست، اما بهتر است تعداد افراد به اندازهای باشد که فضای بازی بیش از حد شلوغ نشود.
بازی چهم مروختا چه مهارتهایی را تقویت میکند؟
این بازی باعث تقویت چابکی، سرعت واکنش، هوشیاری، تمرکز و تصمیمگیری سریع میشود.